Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft meer dan 10% van de Nederlandse beroepsbevolking last van burn-outverschijnselen. En de trend van dreigende burn-out is nog steeds stijgende.

Het is dus zeker geen schande als je zelf een keer met burn-outverschijnselen te maken krijgt. Sterker nog: mensen die ik spreek die in het verleden met burn-out te maken hebben gehad, kijken hier op terug als één van de meest leerzame periodes van hun leven. Ze hebben vaak belangrijke keuzes gemaakt die bepalend zijn geworden voor de rest van hun leven en carrière (zoals ik zelf overigens ook heb gedaan…).

Burn-out is wel heel vervelend als dit leidt tot langdurige uitval. Een dagje “uitzieken” is niet zo’n probleem maar wat als iemand maanden op een rij thuis komt te zitten en vervolgens nog eens maanden nodig heeft om weer terug te komen? Dit is zowel voor de werknemer als voor de werkgever erg vervelend (nog even los van de extra kosten die dit met zich meebrengt).

Hoe signaleer je nu tijdig wanneer er sprake is van een dreigende burn-out? Het is belangrijk om te beseffen dat burn-out een geleidelijk proces is. Er is geen meetapparaat waarmee je een dreigende burn-out kan vaststellen of meten. Je glijdt er langzaam steeds verder in.

En omdat je het niet eerder hebt meegemaakt, kun je zelf ook moeilijk bepalen hoe ver je bent: “Ben ik gewoon moe, of ga ik al richting een burn-out? En zo ja, waar sta ik dan op een schaal van 0 tot 100…? Ach, het zal wel weer overgaan, zo erg is het allemaal niet”… Lastig.

Voordat ik de symptomen opsom, eerst de drie fases waarin het proces verloopt:

1. Je merkt dat je geen energie meer krijgt van het werk. Je hebt dan nog geen echte (fysieke) klachten. In deze fase is het zaak om met je manager in gesprek te gaan en nog eens bij jezelf te rade te gaan wat jou zoveel energie kost. En vooral: wat voor soort werk gééft jou juist energie?

2. Je hebt steeds meer tijd nodig om bij te komen en je ervaart afstand tot je werk. Ga in dit geval ook het gesprek aan met je manager. Er is grote kans meer nodig om voor jezelf de zaken op een rij te zetten en om te ontdekken wat jou weer energie kan geven in het werk. Als beroepscoach wordt ik in deze fase regelmatig ingeschakeld om mensen hierin te begeleiden zodat uitval voorkomen wordt.

3. Je hebt alle verschijnselen van een burn-out. In deze fase heb je veel last van meerdere van de onderstaande symptomen, dus ook fysieke klachten. Je moet in dit geval echt naar de huis- of bedrijfsarts.

dreigende burn-out

Hoe zijn de symptomen van een dreigende burn-out te herkennen?

  • Concentratieproblemen: concentreren kost steeds meer energie, je kunt minder onthouden.
  • Steeds vergeetachtiger: het maken van notities wordt noodzakelijk.
  • Steeds emotioneler: je bent snel of heftig ontroerd, driftig, blij of teleurgesteld. Er zijn grote schommelingen in je stemming.
  • Besluiteloosheid: het wordt moeilijk om hoofd- van bijzaken te onderscheiden en je weet niet meer wat nu eerst te doen.
  • Slaapproblemen: problemen met het in slaap komen of met het doorslapen. Of je wordt regelmatig badend in het zweet en angstig wakker.
  • Meer fouten maken dan anders: meer uren werken om het werk af te krijgen, waardoor de kans op het maken van fouten steeds groter wordt.
  • Lusteloosheid: jezelf steeds minder tot handelen aanzetten. Geen zin en energie meer om ’s morgens naar het werk te gaan. Ook rusteloosheid komt voor.
  • Cynisme: afzetten tegen en onverschilligheid naar je werk en/of in de privé-situatie. Dit is voor de mensen in je omgeving goed te herkennen.
  • Toenemende onzekerheid: niet meer weten wat je te doen staat, ook je parate kennis lijkt af te nemen.
  • Toenemende gevoelens van minderwaardigheid: “ik kan niets meer”.
  • Seksuele problemen: verminderd libido, geen zin meer in seks.

(bron: Checklist Krimpen 1989)

Het is niet makkelijk om deze symptomen bij jezelf te herkennen. Dus een zelf-diagnose “ik dreig in een burn-out te komen” is heel moeilijk te maken. Vaker zal er sprake zijn van ontkenning: “Niets aan de hand met mij, gewoon door buffelen…”.

Naar jezelf toegeven (erkennen) dat je op weg bent naar een burn-out is eigenlijk de belangrijkste stap die je moet zetten om het proces te stoppen en het tij te keren!

Daarom ligt er ook een belangrijk taak bij de leidinggevenden onder ons: Op tijd herkennen van signalen van dreigende burn-out bij je medewerkers. Jij ziet het namelijk eerder dan de medewerker zelf! Ga het gesprek aan en maak het bespreekbaar om erger te voorkomen.

En schakel professionele hulp in als je merkt dat dat nodig is. Je bespaart je medewerker, jouzelf en je werkgever veel ellende!

Interessant artikel? Lees dan ook:

Hartelijke groeten,

Eric Bogers

Dit is een eerdere nieuwsmail van Eric Bogers. Wil je elke maand nieuwe tips en inzichten voor leidinggevenden en professionals, meld je dan aan (geen spam, afmelden op elk moment mogelijk).